Căn bệnh xuất hiện từ thời La Mã cổ đại, một người mắc, cả gia đình có thể phải cùng lúc điều trị

Bệnh ghẻ là bệnh ngoài da phổ biến, bệnh do ký sinh trùng ghẻ có tên khoa học là Sarcoptes scabiei Hominis (cái ghẻ) gây nên.

Ghẻ cái có vòng đời chỉ từ 30 ngày nếu sống ở tầng thượng bì của da. Ghẻ cái sống từ 4-6 tuần; đẻ 40-50 trứng. Mỗi ngày chúng đẻ 1-5 quả trứng trong hang ghẻ; sau 3-7 ngày trứng nở thành ấu trùng, ấu trùng lột xác nhiều lần, di chuyển lên bề mặt da và phát triển trở thành ghẻ trưởng thành.

Hình ảnh cái ghẻ dưới kính hiển vi. Ảnh: Shutterstock.

Tiếp theo ghẻ cái và ghẻ đực giao phối với nhau. Sau đó ghẻ cái tiếp tục đào hầm dưới lớp sừng, ghẻ đực không gây bệnh vì chết sau khi giao hợp và bị rớt khỏi da. Ghẻ cái thường đào hang vào buổi tối, mỗi ngày đào 2 – 3 mm, đẻ trứng vào ban ngày. Đó chính là lý do tại sao người bị ghẻ thường bị ngứa ngáy nhiều hơn vào ban đêm

Tuổi mà bệnh ghẻ khởi phát thường là trẻ em dưới 5 tuổi. Người lớn bị ghẻ thường lây qua việc tiếp xúc cơ thể. Các bác sĩ cũng cho biết cái ghẻ có thể lây trực tiếp từ người này sang người khác với nhiều cách khác nhau như các hành động ôm hôn thân mật, quan hệ tình dục, bắt tay hay nói chung là tiếp xúc da với người mắc bệnh.

Ảnh minh họa.

Ngoài ra, bệnh ghẻ cũng có thể lây lây gián tiếp qua nhiều con đường khác nhau như dùng chung đồ dùng cá nhân: chăn màn, quần áo hoặc khăn mặt. Theo các tài liệu y khoa thì cái ghẻ có thể sống tối đa là 48h đồng hồ trên quần áo hoặc trên giường chiếu, chăn ga gối. Do đó, khả năng lây truyền bệnh giữa các thành viên trong gia đình là rất cao.

Một đặc điểm khiến ghẻ dễ âm thầm lây lan là triệu chứng không xuất hiện ngay sau khi nhiễm. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), người lần đầu nhiễm ghẻ thường mất khoảng 4-8 tuần mới bắt đầu có triệu chứng. Trong thời gian này, họ vẫn có thể truyền cái ghẻ cho người khác dù chưa cảm thấy ngứa.

Do đó, CDC khuyến cáo điều trị đồng thời người mắc ghẻ với các thành viên trong gia đình và những người tiếp xúc gần. Dịch vụ Y tế Quốc gia Vương quốc Anh (NHS) cũng khuyến cáo những người sống cùng nhà nên được điều trị cùng lúc, kể cả khi chưa có triệu chứng.

Nếu chỉ người đang ngứa được điều trị, trong khi một thành viên khác đã nhiễm nhưng chưa có biểu hiện vẫn mang cái ghẻ, người bệnh có thể bị tái nhiễm sau đó.

Người mắc ghẻ và những người tiếp xúc gần cần thực hiện điều trị theo hướng dẫn y tế, tốt nhất cùng thời điểm để hạn chế nguy cơ tái nhiễm. Thuốc điều trị ghẻ cần được sử dụng đúng loại, đúng cách và đủ thời gian; CDC lưu ý thuốc không kê đơn thông thường không được xem là phương pháp điều trị ghẻ.

Một điều cần lưu ý là ngứa có thể chưa biến mất ngay sau khi điều trị. Theo CDC và NHS, cảm giác ngứa có thể kéo dài thêm vài tuần do phản ứng của cơ thể với cái ghẻ và chất thải của chúng, ngay cả khi ký sinh trùng đã được loại bỏ. Tuy nhiên, nếu sau 2-4 tuần vẫn ngứa hoặc xuất hiện các đường hầm, nốt phát ban mới, người bệnh nên được khám lại vì có thể cần điều trị bổ sung.

Về cách phòng ngừa bệnh ghẻ, cách tốt nhất là tránh tiếp xúc trực tiếp với da của người bị bệnh ghẻ. Không nên sử dụng quần áo hoặc khăn trải giường chung với người bị nhiễm ghẻ.

Đối với người mắc bệnh:

-Cách ly với những người xung quanh: người bệnh cần có chế độ sinh hoạt riêng, không đến những nơi công cộng tránh lây lan cho những người xung quanh.

-Vệ sinh cơ thể sạch sẽ: Tắm xà phòng diệt khuẩn, tuân thủ thoa thuốc điều trị ghẻ theo hướng dẫn của bác sĩ, thay đồ dùng vệ sinh cá nhân hàng ngày.

-Vệ sinh quần áo sạch sẽ: toàn bộ quần áo, chăn màn, ga gối đệm giặt sạch, khử trùng ở 60 độ C, ủi khô, bịt kín bằng túi nhựa trong 1 tuần.

-Vệ sinh nhà cửa sạch sẽ: vệ sinh tay cầm cửa, khu vực xung quanh…

-Không sử dụng chung các vật dụng cá nhân.

Đối với người chưa mắc bệnh

-Vệ sinh cơ thể, nhà cửa, đồ dùng cá nhân sạch sẽ.

-Giữ môi trường xung quanh sạch sẽ.

-Khi có nguy cơ mắc bệnh hoặc tiếp xúc với người bị ghẻ, cần nhanh chóng cách ly.

Minh Hoa (t/h)