Với nhiều người, tiền ăn sáng chỉ là một khoản chi nhỏ, thường được trả nhanh trên đường đi làm rồi bỏ qua. Nhưng khi khoản tiền ấy lặp lại đều đặn mỗi ngày, bữa sáng lại trở thành một phần không nhỏ trong chi phí sinh hoạt hàng tháng.
Đáng nói, khi giá các món ăn tăng, người dân không chỉ phải trả thêm tiền mà còn phải thay đổi lựa chọn. Bánh mì, xôi trở thành phương án vừa túi tiền hơn, trong khi những món như bún, phở được cân nhắc kỹ hơn hoặc chỉ ăn thỉnh thoảng.
Gói xôi mặn có giá 30.000 đồng.
Bữa sáng 20.000 - 30.000 đồng ngày càng ít lựa chọn
7h15, anh Ngô Văn Thành (32 tuổi, ngụ phường Bình Trưng, TP.HCM) rời nhà để đến nơi làm việc. Nhà cách chỗ làm 30-40 phút di chuyển nên thay vì nấu ăn, anh thường mua đồ ăn sáng trên đường.
Thực đơn buổi sáng của anh cũng khá đơn giản. Hôm thì xôi, hôm bánh mì, hôm mua khoai. Những món khô được anh ưu tiên vì tiện mang theo, dễ ăn ở công ty và không lo nguội như các món nước.
Tuy nhiên, điều khiến anh Thành nhận thấy rõ trong thời gian gần đây là số tiền dành cho bữa sáng tăng lên. “ Lúc trước mỗi ổ bánh mì 20.000 đồng nhưng bây giờ lên 25.000-30.000 đồng. Xôi cũng vậy, hộp 20.000 đồng ít lắm, thường tôi phải mua hộp 30.000 đồng ”, anh Thành nói.
Với một người thường xuyên ăn sáng bên ngoài, khoản chênh lệch vài nghìn đồng mỗi ngày không còn là chuyện nhỏ. Nếu tính theo cả tháng, chỉ riêng tiền ăn sáng cũng trở thành một khoản chi đáng kể.
Anh Thành không phải trường hợp duy nhất phải cân nhắc khi lựa chọn món ăn đầu ngày. Mức 20.000-30.000 đồng hiện vẫn có thể tìm thấy những phần xôi, bánh mì bình dân, nhưng lựa chọn bắt đầu thu hẹp nếu muốn một bữa sáng đầy đủ hơn hoặc một món nước.
Đây cũng là lúc sự khác biệt về giá giữa các nhóm món ăn trở nên rõ rệt. Xôi, bánh mì có thể nằm trong khoảng ngân sách 20.000-30.000 đồng, trong khi bún, phở và nhiều món nước có giá cao hơn đáng kể từ 40.000 - 70.000 đồng.
Một ổ bánh mì hiện có giá khoảng 25.000-35.000 đồng, trở thành lựa chọn quen thuộc của người dân cho bữa sáng nhanh gọn.
Với những gia đình có nhiều người, khoản tiền này càng nhanh chóng đội lên. Chị Nguyễn Thị Hằng (30 tuổi, phường Tân Mỹ, TP.HCM), nhân viên văn phòng, có hai con nhỏ. Một bé học lớp 5, một bé đang đi nhà trẻ. Gia đình chị vì vậy phải tính toán khá kỹ chuyện ăn uống mỗi ngày.
Những hôm không có thời gian, cả nhà có thể ăn sáng bên ngoài. Tuy nhiên, gia đình chị thường chọn món nước như bún, miến, phở vì dễ ăn.
“ Mỗi tô phở bây giờ thấp nhất cũng 60.000 đồng, ăn 3 tô, thêm khăn, trà đá nữa là hết 200.000 đồng. Vì vậy, nhà tôi chỉ thỉnh thoảng mới ăn sáng ở ngoài ”, chị Hằng cho biết.
Từ một bữa ăn tưởng như đơn giản, chi phí của cả gia đình có thể lên tới vài trăm nghìn đồng. Vì vậy, giải pháp của gia đình chị là quay về căn bếp. Nấu ăn mất thêm thời gian, phải dậy sớm hơn nhưng đổi lại, chị Hằng cho rằng cách này giúp tiết kiệm và chủ động hơn.
Thực tế cho thấy khi giá một bữa sáng bên ngoài tăng, người tiêu dùng không nhất thiết phải chấp nhận mức giá mới. Một lựa chọn khác là giảm tần suất ăn ngoài và chuyển sang tự chuẩn bị. Với những gia đình có thu nhập phải dành cho nhiều khoản cố định như tiền nhà, tiền học của con, chi phí ăn sáng càng trở thành khoản cần tính toán.
Người dân TP.HCM mua đồ ăn sáng trên đường đi làm, trong đó bánh mì và xôi là những lựa chọn phổ biến với mức giá vừa túi tiền.
Anh Nguyễn Minh Tân (35 tuổi), cùng vợ làm công nhân tại một công trình xây dựng. Do đặc thù công việc, mỗi buổi sáng hai vợ chồng thường ăn bên ngoài để tiết kiệm thời gian. Nhưng khi một ổ bánh mì đầy đủ cũng có giá khoảng 30.000 đồng, chi phí ăn sáng của hai người nhanh chóng trở thành một khoản lớn nếu cộng dồn theo tháng.
“ Chỉ riêng tiền ăn sáng mỗi tháng cũng mất hơn 1 triệu đồng/người, rồi còn tiền thuê nhà trọ, tiền học của con. Sắp tới chúng tôi tính mua bánh mì về, mua thêm trứng làm ốp la, tính ra sẽ giảm được một nửa tiền ăn mỗi sáng ”, anh Tân nói.
Như vậy, câu chuyện giá bữa sáng không chỉ nằm ở việc một ổ bánh mì tăng thêm vài nghìn đồng hay một tô bún tăng giá. Khi khoản chi này lặp lại mỗi ngày, người tiêu dùng bắt đầu thay đổi cách lựa chọn, từ món ăn đến cách chuẩn bị.
Tô phở có giá 70.000 đồng tại một quán phở trên đường Nguyễn Quý Đức, phường Bình Trưng, TP.HCM.
Người bán cũng đang co kéo để giữ khách
Ở phía bên kia, người bán đồ ăn sáng cũng chịu áp lực từ chi phí đầu vào. Việc tăng giá bán để bù đắp chi phí không phải lúc nào cũng là lựa chọn dễ dàng.
Bà Đoàn Thị Thu, chủ một quán bún bò, hiện bán 45.000 đồng/tô. Trước đây, giá bán là 40.000 đồng nhưng gần đây bà phải tăng thêm 5.000 đồng.
Theo bà Thu, nguyên liệu làm một tô bún bò đều tăng giá. Thịt bò từ khoảng 150.000 đồng/kg lên 180.000 đồng/kg; xương bò từ 50.000 đồng/kg lên 60.000 đồng/kg. Giá gas và than đá dùng để hầm xương cũng tăng. Dù vậy, mức giá 45.000 đồng/tô không đồng nghĩa người bán có lợi nhuận cao.
Theo bà Thu, riêng nguyên liệu gồm thịt, bún, nước dùng cùng bao bì mang về như túi đựng bún, nước, rau, sa tế... đã chiếm khoảng 35.000-37.000 đồng/tô. Lợi nhuận thực tế còn lại khoảng 5.000 đồng/tô.
“ Chi phí đầu vào tăng nhưng tôi phải cân đối, chấp nhận lời ít để giữ khách. Nếu tăng giá cao thì khách sẽ giảm ăn, từ 3-4 lần/tuần xuống còn 1-2 lần/tuần ”, bà Thu nói.
Quán nằm trong hẻm, vị trí không thuận đường nên bà Thu chọn cách giữ giá ở mức thấp hơn một số quán lân cận. Theo bà, những tô bún bò giò tương tự tại một số khu vực lân cận có giá khoảng 55.000-65.000 đồng/tô.
Một phần bún bò có giá 45.000 đồng/tô tại quán của bà Đoàn Thị Thu, tăng 5.000 đồng so với trước đây.
Trong bài toán này, người bán cũng phải tính toán để không đẩy giá lên quá cao, bởi khách hàng có thể không bỏ quán hoàn toàn nhưng sẽ giảm số lần ăn. Không phải hàng quán nào cũng lựa chọn tăng giá trực tiếp. Một số người bán tìm cách giảm chi phí hoặc giảm lợi nhuận để duy trì mức giá quen thuộc với khách.
Chị Lan, bán các món ăn sáng như hủ tiếu, bánh canh, bún bò, bún riêu trong một con hẻm trên đường Nguyễn Thị Minh Khai, phường Sài Gòn, cho biết hầu hết nguyên liệu đầu vào đều tăng.
Giá tôm từ 180.000 đồng/kg lên 200.000 đồng/kg; thịt tươi từ 120.000 đồng/kg lên 130.000 đồng/kg. Giá gas hiện cũng hơn 500.000 đồng/bình. Chị Lan hiện bán khoảng 40.000 đồng/tô. Theo chị, nếu phải thuê mặt bằng, giá bán phải hơn 50.000-60.000 đồng/tô mới có lời.
Để giữ mức giá hiện tại, hai vợ chồng chị phải tự làm gần như toàn bộ công việc. Công việc bắt đầu từ 1h sáng, sau đó tự đi chợ chọn nguyên liệu, chế biến và bán hàng đến chiều tối. Trước đây khi lượng khách đông hơn, quán từng thuê người hỗ trợ, nhưng hiện nay hai vợ chồng tự xoay xở để giảm chi phí nhân công.
“ Giờ tăng giá bán rất khó nên chúng tôi phải chấp nhận giảm lợi nhuận để cầm cự. Hai vợ chồng tự làm hết, từ đi chợ, nấu nướng đến bán hàng để tiết kiệm chi phí ”, chị Lan nói.
Một quán ăn sáng trong hẻm bán các món nước với giá khoảng 40.000 đồng/tô, thấp hơn mặt bằng nhiều quán có chi phí mặt bằng cao.
Ở một quán bán bánh mì, bà Hoa cũng cho biết giá bán hiện dao động 25.000-35.000 đồng/ổ. Trong khi chi phí đầu vào tăng, bà chưa điều chỉnh giá mà lựa chọn giảm lượng nguyên liệu trong mỗi ổ bánh mì.
Điều này cho thấy cùng một áp lực chi phí, người bán có nhiều cách ứng phó như tăng giá, giảm lợi nhuận hoặc giảm lượng nguyên liệu. Nhưng dù theo cách nào, người tiêu dùng vẫn có thể cảm nhận sự thay đổi trong bữa ăn hàng ngày.
Bữa sáng vốn là một khoản chi nhỏ trong tổng chi tiêu của một gia đình. Nhưng khi phải trả khoản tiền này mỗi ngày, mức tăng vài nghìn đến vài chục nghìn đồng cho mỗi người sẽ tạo ra khác biệt đáng kể sau một tháng.
Điểm chung của họ là không phải không muốn ăn món mình thích, mà phải cân nhắc mức tiền bỏ ra cho một bữa ăn.
Vì thế, mức 20.000-30.000 đồng cho một bữa sáng tại TP.HCM đang đặt ra một câu hỏi đáng chú ý, đây còn là mức ngân sách đủ để người dân có nhiều lựa chọn, hay chỉ còn phù hợp với những món ăn bình dân như xôi, bánh mì?
Nếu muốn một tô bún, phở hoặc món nước, người ăn có thể phải chuẩn bị số tiền cao hơn đáng kể. Và khi khoảng cách này ngày càng rõ, lựa chọn bữa sáng không còn đơn thuần là chuyện thích ăn món gì, mà trở thành bài toán cân đối chi tiêu của mỗi người, mỗi gia đình.
